Bir sınırın varlığı kadar çocuğa nasıl anlatıldığı ve günlük yaşamda nasıl uygulandığı da önemlidir. “Kuralları biliyor ama yapmıyor” cümlesinden önce, kuralın ne kadar açık olduğunu ve yetişkinlerin aynı beklentiyi paylaşıp paylaşmadığını düşünmek mümkündür. Sınır koymak yalnızca bir davranışı durdurmak değildir.
Beklentiyi görünür kılmak
“Uslu ol” gibi geniş bir beklenti, hangi davranışın istendiğini açıklamayabilir. Günlük bir durumda beklenen şeyi somutlaştırmak daha anlaşılır bir konuşma sağlar. Örneğin oyuncakların ne zaman ve nereye kaldırılacağını konuşmak, bütün akşamı “düzenli olma” beklentisiyle geçirmekten farklıdır. Çocuğun yaşı ve yapabildikleri de beklentinin parçasıdır.
CDC’nin rutin ve kurallar rehberi, özellikle küçük çocuklarda tutarlılık, öngörülebilirlik ve söylenenin uygulanmasının önemini vurgular. Rutinlerin ailenin koşullarına ve çocuğun becerilerine göre kurulması gerektiğini belirtir. Buradan bütün yaşlar için aynı günlük program veya ceza sistemi çıkarılamaz.
Tutarlılık katılık anlamına gelmez
Bir beklentinin benzer durumlarda benzer biçimde ele alınması ile değişen koşulları görmezden gelmek farklı şeylerdir. Yolculuk, hastalık veya okul düzenindeki değişiklikler olduğunda rutinin neden değiştiği açıklanabilir. Çocuğun bilmediği bir istisnayı sonradan “Bunu anlamalıydın” diye değerlendirmek yerine, değişikliği konuşmak mümkündür.
Aile içindeki yetişkinler aynı konuda farklı davranıyorsa önce kendi aralarında ne beklediklerini netleştirebilir. Bu konuşmayı çocuğun önünde haklılık yarışına çevirmeden yapmak, hangi sınırın geçerli olduğu belirsizliğini azaltır.
Evde birlikte düşünülebilecek dört soru
- Bu sınır hangi ihtiyaca karşılık geliyor: güvenlik, ortak yaşam, uyku düzeni veya başka bir konu mu?
- Çocuk kendisinden ne beklendiğini kendi sözcükleriyle anlatabilir mi?
- Beklenti çocuğun o anda yapabildikleriyle uyumlu mu?
- Bir değişiklik olduğunda bunu nasıl haber vereceğiz?
Bu sorular bir kontrol listesiyle “doğru ebeveyn” puanı vermek için değildir. Tek bir konuda anlaşılır bir çerçeve kurmak, aynı anda bütün aile düzenini değiştirmeye çalışmaktan daha konuşulabilir bir başlangıç olabilir.
Duyguyu dinlerken sınırı korumak
Çocuk bir sınırdan hoşlanmayabilir. Hayal kırıklığını dinlemek, sınırın otomatik olarak kalkacağı anlamına gelmez. Yetişkinin sınırı açıklaması da çocuğun duygusunu yok saymak zorunda değildir. Bu ayrım için duygu düzenleme yazısı tamamlayıcıdır.
Ekran kullanımı ailede sık tartışılıyorsa aile medya planı rehberi daha özel sorular sunar. Sınırlarla ilgili güçlükler aile yaşamını sürekli yoruyorsa ebeveyn danışmanlığının kapsamını inceleyebilirsiniz.
Kaynakça
